Hai tổng quan nghiên cứu mới đã cung cấp bằng chứng và sự nhất quán rằng các vắc-xin HPV có hiệu quả trong việc ngăn ngừa ung thư cổ tử cung và các tổn thương tiền ung thư, đặc biệt khi tiêm cho người trẻ trước khi họ phơi nhiễm với vi-rút.  Các bài báo đã được công bố trên cơ sở dữ liệu Cochrane.

 

Các bé gái được tiêm vắc xin trước 16 tuổi giảm 80% nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung. Hai tổng quan cũng xác nhận rằng vắc-xin HPV chỉ gây ra các tác dụng phụ nhẹ, thoáng qua như đau cánh tay.

Vi-rút papilloma ở người (HPV) là một họ vi-rút phổ biến, bao gồm cả những loại gây mụn cóc trên da. Trong khi nhiều chủng HPV vô hại, các chủng "nguy cơ cao" có thể gây ung thư cổ tử cung, hậu môn, dương vật, âm hộ, âm đạo, họng và một số loại khác gây mụn cóc sinh dục.

Ung thư cổ tử cung là loại ung thư phổ biến thứ tư ở phụ nữ trên toàn thế giới và gây ra hơn 300.000 ca tử vong mỗi năm, chủ yếu ở các nước thu nhập thấp và trung bình. Các tổng quan mới xác nhận rằng tiêm vắc-xin HPV có thể ngăn ngừa phần lớn các trường hợp ung thư này.

Tổng quan đầu tiên tập trung vào các thử nghiệm có đối chứng ngẫu nhiên, bao gồm 60 nghiên cứu với 157.414 người tham gia. Các nhà khoa học nhận thấy tất cả vắc- xin HPV đều hiệu quả trong việc ngăn ngừa nhiễm các chủng vi-rút có thể gây ung thư và các bệnh liên quan tới HPV, đồng thời không có dấu hiệu về các vấn đề an toàn nghiêm trọng.

Do những ung thư do HPV gây ra cần nhiều năm để phát triển, hầu hết nghiên cứu không theo dõi đủ lâu để đo trực tiếp tác động đối với ung thư. Tuy nhiên, các vắc- xin như Cervarix, Gardasil và Gardasil-9 đã làm giảm các tổn thương tiền ung thư ở cổ tử cung và các mô khác ở nhóm 15–25 tuổi, cũng như giảm số người cần điều trị các bệnh liên quan tới HPV. Các vắc-xin có thành phần bảo vệ chống lại các chủng HPV gây mụn cóc sinh dục cũng làm giảm đáng kể nguy cơ mắc tình trạng này.

Các tác dụng phụ ngắn hạn như đau nhẹ hoặc sưng tại chỗ tiêm khá phổ biến, nhưng tác dụng phụ nghiêm trọng hiếm gặp và xảy ra với tần suất tương tự ở nhóm tiêm vắc-xin và nhóm kiểm soát.  

Đồng tác giả nghiên cứu Hanna Bergman cho biết: “Các thử nghiệm lâm sàng hiện chưa thể cho chúng ta bức tranh đầy đủ về ung thư cổ tử cung, bởi các ung thư liên quan đến HPV mất nhiều năm để hình thành. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy vắc- xin HPV rất hiệu quả trong việc ngăn ngừa các nhiễm trùng dẫn đến ung thư và không có dấu hiệu lo ngại về an toàn”.

Tổng quan thứ hai phân tích dữ liệu từ 225 nghiên cứu với hơn 132 triệu người ở nhiều quốc gia. Nghiên cứu xem xét các thiết kế quan sát, bao gồm phân tích dữ liệu cấp độ dân số trước và sau khi chương trình tiêm chủng được triển khai. Kết quả cho thấy vắc-xin HPV rõ ràng làm giảm nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung và các tổn thương tiền ung thư. Các phát hiện này được ghi nhận ở nhiều thiết kế nghiên cứu và thời gian theo dõi khác nhau.

Các bé gái được tiêm ở tuổi 16 hoặc trước đó giảm 80% nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung so với nhóm không tiêm. Tổng quan này cho thấy giảm đáng kể các tổn thương tiền ung thư (CIN2+ và CIN3+), cũng như giảm mụn cóc sinh dục, tình trạng cũng do HPV gây ra. Mức giảm lớn hơn ở những người được tiêm trước 16 tuổi.

Đáng chú ý, nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng ủng hộ các tuyên bố rằng vắc- xin HPV làm tăng nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng. Khi so sánh chéo dữ liệu báo cáo tác dụng phụ với dữ liệu theo dõi thực tế, nhóm nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ nào.

Tác giả nghiên cứu Nicholas Henschke cho biết thêm: “Chúng ta hiện có bằng chứng rõ ràng và nhất quán từ khắp nơi trên thế giới rằng tiêm vắc-xin HPV ngăn ngừa ung thư cổ tử cung. Một phát hiện quan trọng là những tác dụng phụ thường được lan truyền trên mạng xã hội đều không có bằng chứng thực tế chứng minh liên quan đến vắc-xin.”

Hai tổng quan Cochrane cùng nhau cung cấp bằng chứng toàn diện và cập nhật mới nhất về vắc-xin HPV, kết hợp dữ liệu từ nghiên cứu thực tế quy mô lớn và thử nghiệm lâm sàng nghiêm ngặt. Bằng chứng cho thấy vắc-xin HPV là một biện pháp y tế công cộng an toàn, hiệu quả cao, có khả năng ngăn ngừa hàng trăm nghìn ca ung thư mỗi năm.

Các phát hiện nhấn mạnh khuyến nghị toàn cầu về việc tiêm vắc-xin cho cả trẻ em gái và trai, lý tưởng trước 16 tuổi để đạt mức bảo vệ cao nhất. Hiệu quả mạnh nhất đạt được khi tiêm trước khi có quan hệ tình dục và trước khi phơi nhiễm vi-rút.

TS. Jo Morrison đến từ Đại học Exeter giải thích: “Các tổng quan này cho thấy rõ ràng rằng tiêm vắc-xin HPV ở tuổi vị thành niên sớm có thể ngăn ngừa ung thư và cứu sống con người. Tiêm cho cả nam và nữ giúp tăng cường bảo vệ cho toàn xã hội. Theo thời gian, chúng ta sẽ thấy tác động đối với các loại ung thư khác, bao gồm cả những ung thư thường gặp ở nam giới”. 

Tuy nhiên, các tác giả cũng lưu ý còn khoảng trống dữ liệu. Phần lớn nghiên cứu được tiến hành tại các nước thu nhập cao, do đó cần thêm bằng chứng từ các quốc gia thu nhập thấp và trung bình; nơi ung thư cổ tử cung phổ biến hơn và chương trình tầm soát còn thiếu; cũng chính tại những quốc gia này, tác động của vắc-xin HPV sẽ càng lớn. Để đạt mục tiêu của Tổ chức Y tế Thế giới về loại trừ ung thư cổ tử cung, tỷ lệ tiêm vắc-xin HPV cao, tầm soát ung thư cổ tử cung và điều trị tổn thương tiền ung thư vẫn là yếu tố thiết yếu.

Tiến sĩ Morrison cho biết: “Dữ liệu dài hạn sẽ tiếp tục củng cố hiểu biết của chúng ta về cách vắc-xin HPV bảo vệ khỏi ung thư trong suốt cuộc đời. Mặc dù hiện đã có đủ dữ liệu để chứng minh tác động có lợi đối với ung thư cổ tử cung; loại thường xuất hiện ở phụ nữ trẻ nhưng sẽ cần hàng thập kỷ để hiểu rõ tác động của vắc-xin đối với ung thư âm hộ, hậu môn, dương vật và ung thư đầu–cổ, vốn thường phát triển muộn hơn”. 

Đ.T.V (NASTIS). theo https://medicalxpress.com/news/, 2025