Phần lớn các công ty khởi nghiệp ban đầu thường thua lỗ khi cố gắng phát triển nhanh chóng. Trong giai đoạn này, hầu hết doanh nghiệp thường tìm kiếm vốn từ các nhà đầu tư thiên thần hoặc quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) bằng cách chia sẻ cổ phần. Tuy nhiên, một số doanh nhân công nghệ châu Âu đã tìm ra hướng đi khác, dựa vào mô hình tự thân vận động (bootstrapping) - phát triển công ty mà không cần nguồn vốn bên ngoài. Điều này không chỉ giúp các nhà sáng lập duy trì quyền kiểm soát mà còn tập trung vào các yếu tố sống còn của doanh nghiệp. Cùng khám phá cách bootstrapping đã mang lại thành công cho các startup châu Âu.

1. Ecosia - Xây dựng bền vững và lợi ích xã hội

Ecosia, công cụ tìm kiếm trung hòa CO2, được thành lập với mục tiêu trồng cây để giảm thiểu tác động môi trường. Với mô hình kiếm tiền từ quảng cáo, Ecosia đã dùng 80% lợi nhuận để trồng cây, trở thành một trong những doanh nghiệp trồng cây lớn nhất thế giới. Nhờ chiến lược tập trung vào mục tiêu xã hội và phát triển bền vững, Ecosia đã xây dựng được một cơ sở người dùng lớn mà không cần các khoản tài trợ lớn. Người sáng lập đã biến Ecosia thành một công ty sở hữu quản lý, đảm bảo doanh nghiệp không thể bị bán hoặc kiếm lợi nhuận từ bên ngoài. Đến năm 2021, Ecosia đã có 15 triệu người dùng và trồng hơn 130 triệu cây xanh.

2. Typeform - Sáng tạo trải nghiệm người dùng trực quan

Typeform, một nền tảng tạo khảo sát trực tuyến với giao diện UX nổi bật, bắt đầu hành trình từ Barcelona vào năm 2012. Nhờ tập trung vào thiết kế trực quan, Typeform đã nhanh chóng thu hút người dùng và đạt được lợi nhuận mà không cần gọi vốn ban đầu. Với mô hình phát triển tự thân, Typeform đã khẳng định vị thế của mình trên thị trường. Sau này, công ty đã huy động được hơn 42,9 triệu euro từ các quỹ đầu tư để phát triển sản phẩm.

3. Sumup - Cung cấp giải pháp thanh toán di động

Sumup, công ty khởi nghiệp fintech có trụ sở tại London, cung cấp các thiết bị thanh toán di động và dịch vụ công nghệ bán hàng cho doanh nghiệp nhỏ. Sau nhiều năm phát triển tự thân, Sumup đã trở thành một thương hiệu thanh toán uy tín, phục vụ hơn 3 triệu doanh nghiệp trên toàn cầu. Định giá của Sumup hiện tại ước tính khoảng 26 tỷ euro, và công ty đã thực hiện nhiều thương vụ mua lại. Sự thành công của Sumup cho thấy cách mà bootstrapping có thể giúp doanh nghiệp ổn định trước khi nhận đầu tư lớn.

4. Mojang Studios - “Cha đẻ” của Minecraft

Mojang Studios, hãng game nổi tiếng với Minecraft, là một trong những ví dụ thành công của bootstrapping. Được thành lập vào năm 2010 tại Stockholm, Mojang không nhận bất kỳ khoản tài trợ nào trước khi được Microsoft mua lại với giá 2,1 tỷ euro vào năm 2014. Điều này mang lại tài sản lớn cho người sáng lập Markus Persson và là minh chứng rõ ràng cho tiềm năng của các công ty tự thân phát triển.

5. Web Summit - Từ sự kiện địa phương đến hội nghị công nghệ toàn cầu

Được thành lập vào năm 2009, Web Summit hiện là một trong những sự kiện công nghệ lớn nhất thế giới, thu hút hàng chục nghìn người tham gia mỗi năm. Ban đầu là một hội nghị nhỏ tại Ireland, Web Summit đã tự thân vận động để phát triển thành một sự kiện toàn cầu mà không cần đến sự hỗ trợ từ các quỹ đầu tư lớn.

6. Hotjar - Công cụ tối ưu hóa trải nghiệm người dùng

Hotjar, một công ty công nghệ đến từ Malta, cung cấp các công cụ phân tích và tối ưu hóa UX cho doanh nghiệp. Được thành lập vào năm 2014, Hotjar ngay từ đầu đã có lợi nhuận và chọn cách tái đầu tư vào doanh nghiệp thay vì chia cổ tức. Họ cẩn trọng với nguồn vốn và không tìm kiếm các khoản đầu tư bên ngoài dù nhận được nhiều lời đề nghị. Hotjar là một ví dụ thành công khác về việc kiên định với chiến lược bootstrapping.

7. Gymshark - Thương hiệu thời trang thể thao hàng đầu

Gymshark, được thành lập vào năm 2012 từ một gara nhỏ, đã trở thành thương hiệu thể thao nổi tiếng thế giới nhờ chiến lược marketing với những người có ảnh hưởng. Sau khi tự thân vận động để phát triển, Gymshark đạt doanh thu hơn 295 triệu euro vào năm 2019. Đến năm 2020, công ty thoái vốn một phần và đạt định giá kỳ lân nhờ bán 21% cổ phần cho một nhà đầu tư bên ngoài.

8. MessageBird - Đế chế truyền thông đám mây từ Amsterdam

MessageBird, startup truyền thông đám mây có trụ sở tại Amsterdam, tự thân phát triển từ năm 2011 và đã có lợi nhuận từ ngày đầu. Đến năm 2016, công ty quyết định huy động vốn đầu tiên và kể từ đó đã nhận được hơn 944 triệu euro. MessageBird tiếp tục duy trì sự thành công và phát triển trên thị trường truyền thông đám mây.

9. Culture Trip - Khơi nguồn cảm hứng du lịch

Culture Trip, một nền tảng thương mại điện tử du lịch có trụ sở tại London, đã phát triển mạnh mẽ sau bốn năm khởi đầu tự thân. Culture Trip giúp người dùng khám phá và lên kế hoạch du lịch qua các nội dung phong phú. Sau khi đạt được tốc độ phát triển mạnh, họ bắt đầu nhận vốn đầu tư từ bên ngoài để mở rộng quy mô và phát triển thêm các tính năng mới.

10. Loyal Gurus - Nâng cao lòng trung thành với thương hiệu nhờ AI

Loyal Gurus là nền tảng dữ liệu khách hàng cung cấp các giải pháp tự động hóa marketing, sử dụng AI để tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng. Được thành lập vào năm 2016, công ty tự thân phát triển trong hai năm đầu, tập trung xây dựng một mô hình kinh doanh bền vững. Loyal Gurus sau đó huy động được 2,3 triệu euro từ các nhà đầu tư để mở rộng quy mô hoạt động tại Mỹ Latinh và châu Âu.

Chiến lược bootstrapping đã giúp nhiều công ty khởi nghiệp châu Âu phát triển bền vững mà không phụ thuộc vào nguồn vốn bên ngoài. Dù có những thách thức riêng, nhưng những lợi ích như quyền kiểm soát lớn hơn và tập trung vào những gì thiết yếu nhất đã giúp các công ty như Ecosia, Typeform và Gymshark xây dựng thành công lâu dài. Những câu chuyện này chứng minh rằng, dù không dễ dàng, nhưng bootstrapping là một con đường khả thi để đạt đến thành công cho các startup châu Âu và trên thế giới.

N.P.A (NASATi), theo Havard business school, 2024